Wielu z nas, z różnym natężeniem, ma kontakt z polską służbą zdrowia. W większości przypadków jesteśmy pacjentami, choć istotna część naszej społeczności to przecież także członkowie tzw. białego personelu. Nierzadko role te występują równolegle. Nasze doświadczenia wynikające z kontaktów wyżej wymienionych (obustronnie) mogą być rozmaite, od skrajnie negatywnych, po jednoznacznie pozytywne.
Wielość przyczyn i okoliczności
Zdarza się, iż kontakt pacjenta z podmiotem świadczącym usługi medyczne (np. z lekarzem w prywatnym gabinecie, przychodnią, czy szpitalem) nie prowadzi do poprawy stanu zdrowia leczonego. Czasami skutkuje wręcz stanu tego pogorszeniem, a nawet zgonem chorego. Nierzadko śmierć następuje mimo aktywności podejmowanych przez ratowników medycznych, lekarzy lub pielęgniarki.
Mozaika okoliczności i przyczyn, które determinują powyższy (niepożądany) wynik procesu terapeutycznego jest bardzo bogata. Trudno rozstrzygnąć abstrakcyjnie kiedy i dlaczego w istocie występują sytuacje, w których z perspektywy leczącego „nic nie dało się zrobić”, a „pacjent miał najlepszą możliwą opiekę”, a kiedy niepożądany finał leczenia jest wynikiem tzw. błędów medycznych, w tym zaniechań, które mogą konstytuować podstawy do przypisania odpowiedzialności. Chodzi tutaj o odpowiedzialność karną (indywidualną), jak i cywilną (również z winy organizacyjnej i anonimowej, czyli nie tylko wobec konkretnej osoby, ale wobec podmiotu leczniczego jako takiego).
W zależności od okoliczności sprawy roszczeń w wyniku błędu medycznego może dochodzić np. pacjent lub członkowie jego najbliższej rodziny. Uprawnione do tego może być także narodzone już dziecko (za szkody doznane przed urodzeniem).
Warto mieć świadomość tego, że sprawy medyczne dot. błędu medycznego zazwyczaj są sprawami spornymi. Oznacza to, że niełatwo może być w nich natychmiast wskazać osobę odpowiedzialną za szkodę (krzywdę) pacjenta. Podobnie rzecz może wyglądać w stosunku do osoby, którą podejrzewamy o popełnienie przestępstwa. W szczególności zdarzyć się tak może w przypadku opieki szpitalnej i co najmniej kilkudniowych pobytów w placówce. Wówczas zwykle kontakt z pacjentem ma kilku lekarzy, opiekunów medycznych lub pielęgniarek. Ponadto, nawet gdy osobę potencjalnie winną zaistniałego stanu rzeczy uda się wytypować, dowodzenie winy nie zawsze okazuje się zadaniem łatwym.
Przykłady błędów medycznych
Zdarza się, że przypisywanie winy na gruncie błędu medycznego jest skomplikowane i wymaga szeregu aktywności, w tym od pełnomocników stron. Dostrzegają to także polskie sądy cywilne. Orzecznictwo postrzega bowiem pewne okoliczności jako udowodnione, nawet gdy przyczyn określonego, negatywnego skutku dla zdrowia pacjenta może być co najmniej kilka i nie muszą wszystkie one leżeć po stronie lekarza, czy szpitala. Istotne jest to, że od każdego z ww. podmiotów dochodzić można np. zadośćuczynienia, odszkodowania, czy renty. Można i należy często dochodzić roszczeń jednocześnie od lekarza i szpitala (przychodni).
Szeroko rozumiane błędy medyczne mogą przybrać postać chociażby błędu diagnostycznego i błędu terapeutycznego. Błędem terapeutycznym może być np. nietrafiony sposób leczenia lub nieprawidłowy dobór leków w ogóle. Błąd terapeutyczny może stanowić też nieprawidłowy dobór leków z uwagi na historię choroby pacjenta. Wynikać on może z niedostrzeżenia bądź zbagatelizowania ryzyk z historią tą związanych. Wymienia się także błędy techniczne (nieprawidłowe wykonanie badania lub zabiegu) i błędy organizacyjne (związane z funkcjonowaniem podmiotu świadczącego usługi medyczne).
W każdym przypadku w prawidłowym rozszyfrowaniu sytuacji dot. błędu medycznego pomóc może kontakt z adwokatem. Dotyczy to zarówno perspektywy pacjenta bądź członków jego najbliższej rodziny, jak i przedstawiciela białego personelu. Adwokat podejmie się oceny zasadności roszczeń (twierdzeń) wysuwanych przez domagającego się ich bądź planującego się ich domagać. Ocena ta może nastąpić już na etapie przedsądowym, czy też przed pierwszym przesłuchaniem przed organami ścigania.
Warto pamiętać, że w sprawach dotyczących błędów medycznych także może dojść do mediacji i zawarcia ugody. Podpisanie ugody często rzutuje pozytywnie na wizerunek stron. Sprawa rodząca zazwyczaj ból i emocje nie powinna wówczas odbić się szerokim echem w środowisku zawodowym i przynajmniej lokalnej społeczności.
Jeżeli zainteresował Panią/Pana niniejszy wpis lub istnieje już po Pani/Pana stronie sytuacja, która wymaga udzielenia porady prawnej bądź ustanowienia pełnomocnika albo obrońcy, zachęcam do kontaktu z Kancelarią.
adwokat Jan Trapszyc